NA BISTER! - NIE ZAPOMNIJ!

Muzeum Okręgowe w Tarnowie, które od 1990 roku prezentuje pierwszą na świecie stałą ekspozycję poświęconą historii i kulturze Romów, zakończyło realizację projektu „Na bister – romskie miejsca pamięci”. Dzięki niemu udało się stworzyć internetową bazę miejsc pamięci o „Zapomnianym Holokauście” Romów (Samudaripen). Są to pomniki, kamienie pamiątkowe, tablice oraz inne formy upamiętnienia, w których wyraźne jest odniesienie do zagłady Romów.

NA BISTER! jest zwieńczeniem wieloletnich badań poświęconych zagładzie Romów, które podejmowali tarnowscy badacze. Owocem ich prac jest zbadanie ponad dwustu miejsc pamięci związanych z zagładą Romów w czasie II wojny światowej, które są rozsiane po całej Europie. Kolejne czekają na odkrycie, dlatego projekt będzie kontynuowany. Jednocześnie prowadzone są badania nad listą miejsc straceń, które nie zostały dotąd w żaden sposób upamiętnione.

Do tej pory nie wiadomo ilu Romów zginęło w obozach i w licznych egzekucjach podczas II wojny światowej. Źródła mówią o ponad pół milionie ofiar – przez wiele lat – zapomnianych. Tragedia Żydów znana była światu, a po wojnie wyniszczenie narodu żydowskiego stało się symbolem zbrodni XX wieku. Romowie zaś, nie mając zaplecza politycznego, intelektualnego czy państwowego nie rozumieli skali zagłady, jaka ich dotknęła. Nie zdawali sobie też sprawy z istnienia nazistowskiej ideologii, skazującej na śmierć cały naród. 
Ustawy Norymberskie z 15 września 1935 roku określały kto jest lub może być obywatelem Rzeszy, kodyfikowały zasady „ochrony krwi niemieckiej”, a nazistom dawały narzędzia, aby „oczyścić Europę z elementów obcych rasowo i szkodliwych społecznie”. Pierwotnie były one skierowane przeciwko Żydom, ale w 1936 roku dodano do nich komentarz: „Te same zasady, jakie stosuje się do Żydów, jeśli chodzi o ustawy rasowe, winny być zastosowane również do innych obcych rasowo mieszańców”, tj. Romów.
Od 1936 roku do obozów niemieckich (najpierw do Dachau) zaczęto transportować pierwsze grupy Romów wędrownych, deportowanych z terenu Niemiec, a po 1938 roku – również z Austrii. Stopniowo prześladowania objęły także osoby pochodzenia romskiego od pokoleń osiadłe a także zasymilowane. Największy dramat dotknął Romów po 1942 r.

Rezultatem projektu Na bister jest opracowana przez Muzeum strona internetowawww.muzeum.tarnow.pl/na-bister/, która ciągle się rozwija, udostępniając kolejne miejsca pamięci związane z romskim Holokaustem. Dzięki projektowi powstała też wystawa planszowa, dokumentująca najważniejsze miejsca pamięci o zagładzie Romów. Zinwentaryzowano  i zadokumentowano 47 miejsc poza granicami Polski  w 11 krajach oraz 19 w Polsce, w tym w  Małopolsce10. W sumie na www.muzeum.tarnow.pl/na-bister/ opracowane będzie 66 miejsca pamięci RomówWartość zadania to 34,5 tys. zł, z czego dofinansowanie MKiDN wyniosło 31 tys. zł

Zadanie dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

MKiDN
Wszelkie prawa zastrzeżone dla Muzeum Okręgowego w Tarnowie

Strona zbiera informacje o ciasteczkach (cookies) na potrzeby analizy odwiedzalności serwisu. Korzystając z serwisu zgadzasz się na to. Obsługę ciasteczek możesz wyłączyć w opcjach swojej przeglądarki.