Kolekcja sztuki zdobniczej

Kolekcja sztuki zdobniczej liczy obecnie ponad 3 tys. eksponatów, chronologicznie mieszczących się w okresie od XV do XX w. Są wśród nich pamiątki dokumentujące działalność dawnych władz samorządu miasta Tarnowa oraz organizacji cechowych, militaria, meble, wyroby złotnicze, odznaczenia i medale, sztandary, judaika, elementy zastawy stołowej, świeczniki, zegary, tkaniny, ubiory, przybory do pisania i palenia tytoniu, zabytki techniki a nawet urządzenia mechaniczne do odtwarzania muzyki.
Najcenniejszymi obiektami, przede wszystkim ze względu na swe cechy artystyczno–stylowe, są te, które pochodzą ze zbiorów książąt Sanguszków z pałacu w Gumniskach. Wśród nich, poza przedmiotami związanymi ściśle z rodziną Sanguszków, znajdują się bardzo cenne pamiątki pierwotnie gromadzone w zamku w Podhorcach przez kilka pokoleń rodu Rzewuskich.
Pozostałe przedmioty należą do częściowo tylko zachowanych, pierwotnych zbiorów przedwojennego Muzeum Miasta Tarnowa. Poza tym znaczna część zbiorów pochodzi z darowizn różnych osób i instytucji lub została zakupiona. Nieznaczną ilość tworzą depozyty.
W skład bogatego zespółu pamiątek dokumentujących działalność dawnych organizacji cechowych i władz samorządu miejskiego, od XVII do pocz. XX w, wchodzą obesłania, krucyfiksy, tłoki pieczętne oraz skrzynie cechowe. Nieliczne eksponaty ilustrują funkcjonowanie miejskich władz samorządowych w czasach I Rzeczypospolitej. Wyjątkowe miejsce w tym zespole zajmują trzy dzbany cynowe, wykonane w Gdańsku, w roku 1639 na zamówienie rajców tarnowskich.
Militaria reprezentowane są w kolekcji przez broń bojową, myśliwską a nawet sportową, tworząc kilka wyodrębniających się zespołów, tj.: broń palna, broń biała, uzbrojenie ochronne, odznaczenia i medale oraz oporządzenia jeździeckie. Najcenniejsze militaria, to te będące znakomitym świadectwem kultury sarmatyzmu świadczące o wyraźnych wpływach Orientu na naszą kulturę materialną. Ponadto w zbiorze tym znajdują się dzieła kilku najsławniejszych europejskich rusznikarzy. Do eksponatów unikatowych w skali światowej należą także m.in. dwie zachowane kopie husarskie, XVII-wieczny rząd paradny roboty Ormian lwowskich czy też zespół średniowiecznych mieczy z dawnej zbrojowni tarnowskiego Ratusza..
Z bogatego zespołu mebli, najcenniejsze z punktu widzenia rangi zasobów krajowych w tej dziedzinie, jest łoże baldachimowe z początku wieku XVIII, reprezentujące styl francuskiej regencji.
Dość licznie reprezentowane są w omawianym zespole naczynia i elementy zastaw stołowych, zegary oraz świeczniki. Wśród użytkowych naczyń stołowych najcenniejszą kolekcją o randze krajowej jest srebrna zastawa z 3 ćw. XVIII w. - dzieło gdańskich mistrzów: Jana Gotfryda Schlaubitza, Christopha Heckera, Johanna Konrada Stenzela, Emanuela Ellerholtza oraz Christopha Heckera.
Sztuka baroku, końca wieku XVII, reprezentowana jest przez dekoracyjne naczynia srebrne powstałe w Augsburgu i Norymberdze. W zespole wyrobów cynowych znajdują się naczynia, lichtarze, łyżki oraz przedmioty o charakterze dekoracyjnym.
Cechy wybitnie dekoracyjne posiada kolekcja naczyń i innych przedmiotów użytkowych powstałych ok. 1900 r., wykonanych z cyny, metali kolorowych lub srebra - w stylu secesji.
W dość licznej kolekcji zegarów i świeczników oprócz wyrobów zachodnioeuropejskich znajdują się także wieczne wyroby rzemieślników polskich – m.in. z Tarnowa, Krakowa i Gdańska.
W zespole tkanin na uwagę zasługują: XVIII - wieczny gobelin z wyobrażeniem figuralnej sceny z historii Argonautów oraz namiot polski, z którego zachowały się tylko ściany boczne, ozdobione wg wzorów tureckich najprawdopodobniej w Brodach, w latach 20. XVIII w. Na szczególną uwagę zasługuje w omawianym zespole kolekcja żakardowych gobelinów, tkanych metodą Jana Szczepanika.
Obecność w Tarnowie niegdyś licznej społeczności żydowskiej, dokumentują eksponaty – judaica, pochodzące ze znalezisk dokonywanych w mieście i okolicy oraz pochodzące z nielicznych darów i zakupów.
Wśród tej całej masy najprzeróżniejszych przedmiotów najbardziej wyróżniają się te, które poza swoją funkcją użytkową, prezentują również dużą wartość artystyczną, świadcząc o stylu epoki, w której powstały. Inne, może i pozbawione cech stylowych, a nawet artystycznie bezwartościowe, są ważnym dokumentem poziomu kultury technicznej, poziomu życia i cech obyczajowości a także wydarzeń historycznych.