Jan Szczepanik - unikalne tkaniny - wystawa w Gmachu G?ównym Muzeum

W Muzeum Okr?gowym w Tarnowie, mo?na aktualnie ogl?da? niewielk? wystaw? zwi?zan?  z  osob? Jana Szczepanika, przygotowan? z okazji  140 rocznicy jego urodzin. Wystawa ta prezentuje jedn? z dziedzin, którymi si? zajmowa? i dotyczy nowatorskiej metody wytwarzania  tkanin. Pragn?c upro?ci? technologi?, czas trwania produkcji, a co za tym idzie cen? wyrobu, zastosowa? metod? elektryczno-fotograficzno-optyczn?, polegaj?c? na wykonywaniu nowych wzorców (patronów) na drodze optyczno-fotograficznej, wybijaniu kart wzornicowych i zaadoptowaniu maszyny Jacquard`a wprowadzaj?c elektryczne sterowanie.  
Wynalazki Szczepanika z dziedziny tkactwa oraz innych dziedzin wywo?a?y du?e zainteresowanie na ca?ym ?wiecie. Dzi?ki tej metodzie czas  wykonania tkaniny,  trwaj?cy miesi?cami, skróci? si? w przypadku gobelinu do kilku godzin. Wysoka jako?? artystyczna tego procesu, sta?a si? nie porównywalna z wynikami  r?cznej pracy tkaczy.
Na wystawie prezentowany jest tzw. „Cesarski” gobelin (148x120 cm), utkany z du?? g?sto?ci? nitek (100 nici osnowy i 66 nitek w?tku na 1 cm ²), wyprodukowany zaledwie w czasie 6 godzin. Wykonany zosta? na podstawie rysunku malarza Henryka Rauchingera (1858- 1942) w wiede?skiej pracowni gobelinów.  Apoteoza wykonana zosta?a z okazji 50. lecia panowania cesarza  Austro-W?gier Franciszka Józefa I. Przedstawia pot?g? i majestat cesarza. Cesarz  osobi?cie przyby? do Muzeum Przemys?u Artystycznego by przyj?? dar od polskiego wynalazcy. Ten unikatowy gobelin zosta? utkany w czterech egzemplarzach. Jeden z nich zosta? podarowany cesarzowi w 1898 roku (trafi? do Muzeum Rzemios?a w Wiedniu), drugi eksponowany by? podczas Pierwszej Polskiej Wystawy Fotograficznej w Krakowie w 1902 roku (obecnie w zbiorach Muzeum Narodowego w Krakowie), trzeci otrzyma? wspólnik i przyjaciel wynalazcy -  Niemiec in?. architekt Franz Habrich. Czwarty by? w posiadaniu samego Szczepanika. Po ?mierci m??a, Wanda Szczepanikowa ofiarowa?a go Miejskiej Radzie Narodowej w Tarnowie .
W zbiorach Muzeum Okr?gowego w Tarnowie  znajduj? si? tak?e inne ma?e  tkaniny wykonane systemem Jana Szczepanika, z pocz?tku XX wieku. Sze?? z nich pochodzi z wytwórni Neyret Frères et Cie (Francja, Saint Étienne).  Dwa z nich przedstawiaj? scenki z dzie?mi, zatytu?owane; „Perdus dans la Forêt” [Zagubieni w lesie] i „Le secret” [Tajemnica],  trzeci „Prière de l`Enfant Jézus” [Modlitwa Dzieci?tka Jezus], czwarty pod tytu?em; „L`Escarpolette” [Hu?tawka], oraz dwa tkane na podstawie obrazów Diany Coomans (1861-1952); „Dans le Gynécée” [W gyneceum] i „Au Puits” [Przy studni] z lat 1910-1920.
Siódmy ?akardowy gobelin, anonimowego autora, pochodzi prawdopodobnie  z zachodnio-europejskiej nieznanej nam wytwórni. Przedstawia on portret króla Zygmunta Augusta i jego ?ony Barbary Radziwi??ówny.
Obok produkcji zachodnich, Muzeum w Tarnowie posiada cztery gobelinki wykonane technik? Jana Szczepanika, które wyprodukowane zosta?y w Polsce, w 1928 r. przez firm? Artpol.  Przedstawiaj? portrety: Józefa Pi?sudskiego i Ignacego Mo?cickiego oraz god?o Polski z napisem; ”Orze? Bia?y”. Czwarty ukazuje Matk? Bosk? Bolesn? „Mater Dolorosa”, który przypisywany jest tak?e tej wytwórni tkanin.
Na wystawie prezentowane s? tak?e gobeliny prywatne, wszystkie pochodz?ce  z wytwórni Neyret Frères et Cie /Francja, Saint Étienne/,
Ciekawostk?, przybli?aj?c? wspó?czesne wyroby nawi?zuj?ce do technologii tkackiej z ko?ca XIX wieku, s? na wystawie  wyroby pochodz?ce z Wytwórni Cash – w Coventry (Anglia), gdzie nadal,  na bazie starych projektów – wykonuje si? jedwabne „gobelinki”. Przyk?adem tego s? gobelinki pt. „Sekret” i „Zagubieni w lesie”, których pierwowzory - o tych samych tytu?ach - prezentujemy na naszej wystawie.  Firma CASH i tkacze z Coventry nadal pozostaj? liderami w tej dziedzinie na ca?ym ?wiecie.
Technika tkacka, sposób wykonania, jako?? u?ytych nici jedwabnych, ich grubo??, faktura, kolorystyka i niuanse odcieni barw,  wysoka jako?? techniczna s? charakterystyczne dla tkanin wykonanych ta metod?. Te ma?e, pi?kne i misternie utkane gobelinki ?akardowe s? g?adkie, mi?kkie, ?liskie i bardzo mi?e w dotyku. Gobeliny tkane tym systemem znajduj? si? w muzealnych kolekcjach, a tak?e prywatnych zbiorach. Czasem ich pochodzenie nie jest nam znane (rzadko posiadaj? sygnatury), jednak wszystkie zachwycaj? mistrzostwem wykonania, subtelno?ci? precyzyjnie uk?adaj?cych si? splotów nici, które nadaj? im szczególny, jedyny w swoim rodzaju, rozpoznawalny charakter.

Maria Jamrozik
Wszelkie prawa zastrzeżone dla Muzeum Okręgowego w Tarnowie

Strona zbiera informacje o ciasteczkach (cookies) na potrzeby analizy odwiedzalności serwisu. Korzystając z serwisu zgadzasz się na to. Obsługę ciasteczek możesz wyłączyć w opcjach swojej przeglądarki.