Wystawa ?D?bica i okolice w pocz?tkach pa?stwa polskiego?

Tarnowscy archeolodzy w ramach wspó?pracy z Muzeum w D?bicy zorganizowali now? ekspozycj? pod tytu?em „D?bica i okolice w pocz?tkach pa?stwa polskiego” Na wystawie pokazano wynika bada? archeologicznych doliny Wis?oki oraz wynika bada? na dwóch stanowiskach tj. cmentarzysku kurhanowym w Brze?nicy i osadzie w Stasiówce.
Badania powierzchniowe w dolinie Wis?oki, w jej ?rodkowym biegu (od Przec?awia na pó?nocy, po po?udniow? cz??? miasta D?bica) ujawni?y setki stanowisk z rozmaitych epok archeologicznych, od epoki kamienia po czasy nowo?ytne. Z czasami pocz?tków pa?stwa polskiego zwi?zanych jest ponad 100 stanowisk. Prezentuje je na wystawie mapa.
    Pe?ne rozpoznanie pozosta?o?ci najdawniejszego osadnictwa przynosz? badania wykopaliskowe, podejmowane przede wszystkim na szczególnie wa?nych lub zagro?onych zniszczeniem stanowiskach archeologicznych. Przyk?adem bada? o takim charakterze s? prezentowane na wystawie wyniki  bada? cmentarzyska kurhanowego w Brze?nicy i osady w Stasiówce.
Cmentarzysko kurhanowe w Brze?nicy odkryte zosta?o w 1976 roku. W tym samym roku po przeprowadzeniu wizji lokalnej przez archeologów z Muzeum Okr?gowego w Tarnowie i Urz?du Konserwatora przeprowadzono pierwsze badania wykopaliskowe. Pod kierunkiem Zofii Pisanko - Ku? przebadano zniszczony w trakcie prac le?nych kopiec. Kurhan mia? wymiary 11,4 ?rednicy i 1,7 m wysoko?ci, zachowa?a si? tylko cz??? kopca.
Wyniki bada? potwierdzi?y obecno?? cmentarzyska kurhanowego z wczesnego ?redniowiecza. Archeolodzy powrócili do Brze?nicy prawie 20 lat pó?niej. W 1997 roku przeprowadzono badania wykopaliskowe jednego z zachowanych kopców. Badaniami kierowa?a Barbara Szpunar z Muzeum Okr?gowego w Tarnowie. Poprzedzi?a je pe?na inwentaryzacja cmentarzyska w wyniku której stwierdzono, ?e istnieje tu 19 kurhanów.
Badany kurhan mia? ?rednic? 8 m i wysoko?? oko?o 1 m. Kopiec przeci?to wykopem krzy?owym eksploruj?c poszczególne ?wiartki. J?dro kurhanu stanowi? ?ó?ty piasek usypany bezpo?rednio na glebie pierwotnej. Przepalone ko?ci rozsypane by?y na ca?ej powierzchni kurhanu, fragmenty naczynia znaleziono na jego obrze?ach. Na podstawie ?ladów po glebie pierwotnej okre?lono rzeczywist? ?rednic? kurhanu – 5, 5 m. Odkryte fragmenty naczy? pozwalaj? datowa? cmentarzysko na schy?ek IX w. Obrz?d sypania kurhanu zwi?zany by? zapewne ze styp?, w p?aszczu kurhanu wyst?puj? liczne ko?ci zwierz?ce (by?y to ko?ci konia, byd?a, owcy lub kozy). Ko?ci zmar?ych (w kurhanie pochowano dziecko z doros?ym – mo?e matk??) rozsypywano w trakcie tworzenia kurhanu w jego wn?trzu. Reszt? w?o?ono do glinianego naczynia, które ustawiono na szczycie kurhanu, by? mo?e na jakim? s?upku. Z czasem naczynie stoczy?o si? w dó?, rozbi?o i tak zosta?o znalezione w trakcie bada?. Zrekonstruowane naczynie- popielnica jest pokazane na wystawie. Za? prace archeologiczne ilustruj? barwne zdj?cia.
Pozosta?o?ci po osadzie wczesno?redniowiecznej w Stasiówce zosta?y odkryte w 1998 roku w trakcie bada? powierzchniowych realizowanych w ramach programu Archeologiczne Zdj?cie Polski. Osada ulokowana zosta?a na kraw?dzi Progu Karpackiego, na wysokim garbie terenowym, zajmowa?a powierzchni? oko?o trzech hektarów.
Na powierzchni kilku pól wyst?powa?y skupiska czarnej próchnicy z przepalonymi kamieniami, grudami polepy, fragmentami naczy? glinianych.
W trakcie bada? wykopaliskowych przebadano kilkadziesi?t arów powierzchni osady. Ods?oni?to zarysy trzech budynków mieszkalnych. By?y to lekko zag??bione w ziemi? (do 0,5 m) chaty o powierzchni od 8 do 13 m2 Konstrukcja no?na tych budynków oparta by?a na s?upach, podtrzymuj?cych  dach, za? ?ciany boczne by?y wykonane z plecionki, oblepionej glin?.
Budynkom mieszkalnym towarzyszy?y jamy-piwniczki oraz wolno stoj?ce, zadaszone paleniska, tworz?c zespo?y o charakterze zagród. Liczba odkrytych chat sugeruje, ?e ca?a osada mog?a si? sk?ada? z 15-20 budynków-zagród.
W czarnych wype?niskach znaleziono liczne fragmenty naczy? glinianych oraz przepalone kamienie z palenisk. Analiza materia?u zabytkowego wydobytego w trakcie wykopalisk pozwala datowa? osad? na schy?ek VIII w. co stawia j? w grupie najstarszych ?ladów osadnictwa s?owia?skiego w rejonie D?bicy. Koniec osady mia? gwa?towny charakter, wszystkie odkryte obiekty nosz? ?lady po?aru. Na wystawie pokazano fragmenty naczy? glinianych wydobytych z wn?trza s?owia?skich domów.
Ekspozycj? zamyka prezentacja jeszcze jednego niezwyk?ego obiektu z okolicy D?bicy jest to wielkie grodzisko w Barciejowej. Cz??ciowo rozpoznane archeologicznie czeka jeszcze na swego odkrywc?. By? mo?e niebawem badania na tym grodzie podejm? archeolodzy z Rzeszowa.
Wystawa zosta?a przygotowana przez archeologów z Muzeum Okr?gowego w Tarnowie. Autor scenariusza - Andrzej Szpunar, oprawa plastyczna - Andrzej Michta.
Wszelkie prawa zastrzeżone dla Muzeum Okręgowego w Tarnowie

Strona zbiera informacje o ciasteczkach (cookies) na potrzeby analizy odwiedzalności serwisu. Korzystając z serwisu zgadzasz się na to. Obsługę ciasteczek możesz wyłączyć w opcjach swojej przeglądarki.