Galicjaner Sztetl 2025. Dni Pamięci Żydów Galicyjskich

Koncerty plenerowe, spektakle, wystawa fotograficzna, projekcje filmów dokumentalnych, wspólne czytanie literatury żydowskiej, spacery z przewodnikami po cmentarzach żydowskich oraz ogólnopolska konferencja dla nauczycieli – to tylko część wydarzeń składających się na program Galicjaner Sztetl 2025. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.

Uroczystości rozpoczną się w południe 12 czerwca spotkaniem w Lesie Buczyna – Miejscu Pamięci Narodowej, gdzie podczas II wojny światowej niemieccy okupanci dokonali masowych egzekucji ludności żydowskiej i polskiej. W czerwcu 1942 roku zamordowano tam ponad 6 tysięcy Żydów, w tym około 800 dzieci z sierocińca żydowskiego.

Oficjalna inauguracja Galicjaner Sztetl nastąpi wieczorem 12 czerwca podczas koncertu pod Bimą – jedynym zachowanym fragmentem żydowskiej synagogi w Tarnowie. W kolejnych dniach w tym miejscu zaplanowano koncerty, spektakle oraz czytanie literatury żydowskiej. Szczególnym wydarzeniem będzie otwarcie bram cmentarzy żydowskich w Tarnowie, Rzeszowie, Brzesku i Grybowie, połączone ze spacerami z przewodnikami.

Głównym organizatorem jest Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie, a współorganizatorem Muzeum Ziemi Tarnowskiej.

Tytuł wydarzenia nawiązuje do słowa „sztetl” – określenia małych miasteczek Europy Wschodniej zamieszkanych przez społeczność żydowską. Tarnów, jeden z najważniejszych ośrodków żydowskich w Małopolsce, obchodzi w 2025 roku 580-lecie obecności Żydów w mieście. Przed II wojną światową stanowili oni ponad 40% mieszkańców miasta.

Dni Pamięci Żydów Galicyjskich (obecnie Galicjaner Sztetl) odbywają się w Tarnowie od 1990 roku i stanowią ważne świadectwo pamięci, szacunku i dialogu międzykulturowego.

Program

12 czerwca (czwartek)

12:00 – Spotkanie komemoratywne w Miejscu Pamięci Narodowej – Buczyna, Zbylitowska Góra
20:00 – „Me'a She'arim”, wystawa fotografii Joanny Sidorowicz, Galeria na Płocie, ul. Żydowska
21:00 – Oficjalna inauguracja Galicjaner Sztetl – koncert pod Bimą
Małgorzata Boruch (Tarnów), „Spalona matka” (sł. Nâzım Hikmet, muz. Józef Kropiowski)
Hudaki Village Band (Ukraina Zakarpacka)

13 czerwca (piątek)

19:00 – Koncert i promocja płyty Ireneusza Sochy „Ja ostał się sam…”, BWA Tarnów, ul. Słowackiego 1

14 czerwca (sobota)

21:00 – Czytanie pod Bimą: aktorzy Teatru im. Ludwika Solskiego. Fragmenty „Stramera” Mikołaja Łozińskiego

15 czerwca (niedziela)

Otwarta Brama Cmentarzy Żydowskich:
10:00 – cmentarz żydowski w Tarnowie (ul. Szpitalna), oprowadza Adam Bartosz
12:00 – cmentarz żydowski w Rzeszowie (ul. Dołowa), oprowadza Marta Wójcik
16:00 – nowy cmentarz żydowski w Brzesku (ul. Czarnowiejska), Stowarzyszenie „Pamięć i Dialog. Wspólna historia”
21:00 – koncert pod Bimą: Karolina Lizer, spektakl „Meszuge”, reż. Andrzej Głowacki

18 czerwca (środa)

21:00 – spektakl pod Bimą: Anna Lenczewska „Auschwitz tour”, aut. i reż. Elżbieta Depta, Teatr Tarnowski

20 czerwca (piątek)

15:00–16:00 – cmentarz żydowski w Grybowie (Siołkowa), oprowadza Stowarzyszenie „Saga Grybów”

21 czerwca (sobota)

16:00 – „Śladami tarnowskich Żydów”, oprowadza Magda Michał Bartosz (zbiórka pod Bimą)
21:00 – koncert pod Bimą: dr hab. Maria Sławek „po:miejsca”

22 czerwca (niedziela)

10:00–18:00 – zwiedzanie indywidualne cmentarza żydowskiego w Tarnowie

Wydarzenie towarzyszące

10 czerwca (wtorek)

11:00–13:30 – I Ogólnopolska konferencja dla nauczycieli historii i edukacji obywatelskiej „Tu zaczyna się historia…”, Kino Marzenie, ul. Staszica 4
– Adam Bartosz: Kim są Sprawiedliwi wśród Narodów Świata
– Marcin Zaród: Znaczenie historii lokalnej w edukacji
– Jacek Staniszewski: Film „Gaj Sprawiedliwych” w edukacji
– 12:00 – pokaz filmu „Gaj Sprawiedliwych”, reż. Paulina Ibek

Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.