Opis eksponatów

Muzeum Historii Tarnowa i Regionu – opis lady cechowej 

Prezentowany egzemplarz jest jednym z 5 tego typu na wystawie. Znajduje się w gablocie usytuowanej na wprost wejścia, po prawej stronie. Gablota usytuowana jest lekko pod skosem.

Lada cechowa to skrzynia w formie poziomego prostopadłościanu z nóżkami oraz wiekiem. Wykonana z drewna dębowego i sosnowego, okuta żelazem i mosiądzem. Jest malowana i lakierowana. Dominuje kolor jasnobrązowy. Jej wysokość to 45 cm, szerokość 54 cm, a głębokość 39 cm.

Lada wsparta jest na 4 niskich nóżkach w formie krążków. Pionowe krawędzie skrzyni okute zostały szerokimi płaskimi listwami z mosiężnej blachy. Na ścianie frontowej przy brzegach widnieje ramka ze złotych pasków. Wewnątrz ramki w każdym z górnych naroży znajdują się symetryczne kompozycje w formie plecionki z wici roślinnej w kolorystyce złotej, czarnej i zielonej.

Wewnątrz złotej ramki, w centralnej górnej części, znajduje się rozbudowana wykładka zamka w formie żelaznej plakiety w kształcie poziomego prostokąta. W niej znajdują się dwa pionowe otwory na klucze. Wykładka malowana jest farbą w kolorze złotym.

Front skrzyni dekorowany jest literami i cyframi z blachy mosiężnej. Po lewej stronie wykładki zamka znajdują się inicjały M J, a po prawej stronie S B. Poniżej wykładki i inicjałów widnieje data 1809. Litery i cyfry pomalowane są na złoto. Pomiędzy cyframi 8 i 0 znajduje się ornament w formie krzyża greckiego o rozszerzających się ramionach. Pomiędzy ramionami krzyża umieszczono dekoracje w formie serca. Ornament występuje w kolorystyce złotej, czarnej, jasno czerwonej, ciemnoczerwonej, brązowej i białej.

Ladę zamyka wieko. Na nim znajduje się wysokie wypiętrzenie w formie bryły zbliżonej do ściętego ostrosłupa na podstawie prostokąta. Wypiętrzenie jest profilowane, o kondygnacjach zmniejszających się ku górze. Na prawej ściance wypiętrzenia znajduje się pionowy otwór na klucz do zamka schowka. Schowek otwierany jest przez przesunięcie elementu w prawo.

Na krótszych bokach skrzyni przy brzegu znajduje się ramka ze złotych pasków. W centrum umieszczono małą kompozycję w kształcie litery C z wpisaną ukośnie przekrzywioną tarczą heraldyczną. Na bocznych ścianach widoczne są również ruchome uchwyty.

W ladzie cechowej przechowywano dokumenty cechowe, takie jak statuty, przywileje, księgi oraz listy. Znajdowały się w niej również pieniądze, insygnia władzy cechowej, obesłania – znaki cechowe oraz pieczęcie. Wewnątrz skrzyni mogły znajdować się dodatkowe skrytki na ważniejsze lub cenniejsze przedmioty.

Lady były przechowywane w domach lub izbach cechowych pod należytą opieką. Zazwyczaj były fundowane przez mistrzów cechowych. Dany cech mógł posiadać więcej niż jedną skrzynię, ponieważ były one niewielkich rozmiarów lub pełniły różne funkcje.

Opisywany eksponat należał do cechu zespolonego: kowali, ślusarzy, kotlarzy, nożowników, blacharzy i garncarzy z Tarnowa. Lada powstała w Tarnowie w 1809 r.

Obesłanie cechowe

Muzeum Historii Tarnowa i Regionu – opis obesłania cechowego 

Opisywany eksponat jest jednym z 8 tego typu na wystawie. Mieści się w gablotach usytuowanych po prawej stronie od wejścia.

Obesłanie to znak uwierzytelniający używany w dawnych cechach rzemieślniczych. Wymiary eksponatu z uchwytem: wysokość ok. 28 cm, szerokość ok. 16 cm, grubość ok. 3 cm. Waga 1910 g. Materiał, z którego został wykonany, to metal.

Obesłanie wykonane jest w formie pionowego kartusza, wyciętego łukowato na środku dłuższych boków. Górna część jest wzniesiona łukowato. Obesłanie zwieńczone jest spłaszczoną kulą. Na kuli przylutowany jest krzyż łaciński wykonany z blachy, którego ramiona rozszerzają się ku końcom. W kuli osadzony jest ruchomy uchwyt z wygiętego pręta w kształcie odwróconej kropli, ściętej od dołu.

Obesłanie posiada obustronną płaskorzeźbioną dekorację uzupełnioną wybijanymi i grawerowanymi napisami.

Na wystawie prezentowany jest rewers. W jego centralnej górnej części umieszczono godło herbu Leliwa. Jest to ośmioramienna gwiazda i półksiężyc ułożony w słup. Księżyc przedstawiony jest z twarzą.

Poniżej godła znajdują się cztery przedstawienia przedmiotów ułożone w kwadrat, symbolizujące poszczególne cechy.

W górnym rzędzie po lewej stronie znajduje się pobijak skrzyżowany ze skrobakiem lub dłutem, symbol cechu stolarzy. Po prawej stronie znajduje się koło od wozu, nawiązujące do cechu kołodziejów.

W dolnym rzędzie po lewej stronie znajduje się siodło, znak cechu siodlarzy. Po prawej stronie znajduje się uzda, symbol cechu rymarzy. Pomiędzy symbolami znajduje się monogram IHS zwieńczony krzyżem.

W dolnej części obesłania widnieją inicjały mistrzów rymarskich MB – Marcin Bielawski oraz WB – Walenty Bielawski.

Obesłanie służyło do uwierzytelniania przekazywanej wiadomości. Posłaniec przekazywał komunikat od starszyzny cechowej pozostałym członkom wspólnoty. Informowano o ważnych sprawach cechu, takich jak zebrania, pogrzeby i uroczystości.

Przekazywana wiadomość mogła mieć charakter świecki lub sakralny, co znajduje odzwierciedlenie w podziale obesłań na świeckie i sakralne.

Prezentowane obesłanie używane było w tarnowskim cechu stelmachów, który był cechem zespolonym. Oznacza to, że zrzeszał również stolarzy, cieśli, kołodziejów, rymarzy, siodlarzy, szklarzy, powroźników i inne rzadsze specjalności. Takie rozwiązanie stosowano, gdy liczba członków cechu była niewielka.

Obiekt powstał w Tarnowie w 1778 roku.